![\"\"](\"https:\/\/www.kayiprihtim.org\/portal\/gorsel\/niran-elci.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Asl\u0131nda pek gizli sakl\u0131 biri oldu\u011fum s\u00f6ylenemez. Yaln\u0131z, yay\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda \u201c\u015f\u00f6hretler\u201d yazarlard\u0131r. \u00c7evirmenleri, okudu\u011funuz kitab\u0131n \u00e7evirisinden memnun kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece, pek fark eden olmaz. Ben de b\u00f6yle olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum zaten. Bir \u00e7evirmen olarak amac\u0131m m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca g\u00f6r\u00fcnmez olup, okuyucuyu kitapla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakmak. Karab\u00f6c\u00fc dizisi ile yazarl\u0131\u011fa ge\u00e7i\u015f yapana kadar a\u011f ortam\u0131nda, \u015fimdi oldu\u011fu kadar bile bilgi yoktu.<\/p>\n Bir internet sitesi \u00e7al\u0131\u015fmam var. Haz\u0131rlanma a\u015famas\u0131nda. Bir arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n benim i\u00e7in g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak \u00fcstlendi\u011fi bir \u201chay\u0131r i\u015fi\u201d oldu\u011fu i\u00e7in ne kadar s\u00fcrer bilemiyorum. Ama amac\u0131m ula\u015f\u0131labilir olmak, tersi de\u011fil.<\/p>\n \u201cEnd\u00fcstri M\u00fchendisli\u011fi\u201d s\u00f6zc\u00fckleri ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z e\u011fitimi tam olarak anlatm\u0131yor asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir End\u00fcstri M\u00fchendisi \u00fcretim sistemleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, ama bu sistem sanayide de olabilir, hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde de, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, hatta kamu sekt\u00f6r\u00fcnde de. Bu anlamda, her \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m yerde ald\u0131\u011f\u0131m e\u011fitimin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 kulland\u0131m. Okudu\u011fum okul ve b\u00f6l\u00fcm bir par\u00e7am haline geldi\u011fi, bir \u00e7al\u0131\u015fan olarak kimli\u011fimi bi\u00e7imlendirdi\u011fi i\u00e7in, h\u00e2l\u00e2 da kullan\u0131yorum. Tek fark\u0131, art\u0131k \u00fcnvan\u0131m\u0131n bir par\u00e7as\u0131 de\u011fil. Ama bir End\u00fcstri M\u00fchendisi oldu\u011fumu, bunun bana \u00e7ok \u015fey katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 her f\u0131rsatta, gururla s\u00f6yl\u00fcyorum.<\/p>\n \u0130\u015f ve sekt\u00f6r de\u011fi\u015ftirmem tamamen kontrol\u00fcm d\u0131\u015f\u0131nda, ko\u015fullar\u0131n zorlamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden oldu. 2001 krizi oldu\u011funda, iki ayl\u0131k bir bebekle i\u015fsiz kald\u0131m. O ko\u015fullar alt\u0131nda, arkama yaslan\u0131p anneli\u011fin tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu, zira her \u015fey \u00e7ok belirsizdi. T\u0131pk\u0131 \u015fimdi oldu\u011fu gibi. Bu y\u00fczden, \u00e7eviri yapma f\u0131rsat\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, d\u00f6rt elle sar\u0131ld\u0131m. \u0130lk s\u00f6zle\u015fmelerimi May\u0131s 2001\u2019de imzalad\u0131m ve o g\u00fcn bu g\u00fcnd\u00fcr kesintisiz \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n Asl\u0131nda tesad\u00fcflerin insan\u0131 en ideal yola g\u00f6t\u00fcrmesi tuhaf. \u00c7ocukken tam bir kitap kurduydum. Hayat\u0131m boyunca \u00e7ok okudum. \u0130ngilizce \u00f6\u011frendikten sonra, okuma hevesime \u0130ngilizce kitaplar da dahil oldu. \u00c7ok uzun zamand\u0131r kendi kendime bir \u015feyler yaz\u0131p duruyorum. Sonra, benim hi\u00e7bir \u00e7abam olmadan, tesad\u00fcfen kitaplar\u0131n d\u00fcnyas\u0131na giriyorum ve orada kendime bir yer buluyorum. Talih perileri beni seviyor olmal\u0131.<\/p>\n \u00c7eviri yaparken iki amac\u0131m var. Birincisi ve en \u00f6nemlisi, rahat okunur bir metin ortaya \u00e7\u0131karmak. Kitab\u0131n \u0130ngilizce\u2019de sahip oldu\u011fu ak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk\u00e7e\u2019de de vermek. \u0130kincisi de, bu i\u015fi kitab\u0131n \u00f6z\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6stererek yapmak.<\/p>\n \u00d6zellikle fantazya alan\u0131nda ilkem \u015fu: kitab\u0131 \u0130ngilizce okuyan ki\u015fi ne anl\u0131yorsa, T\u00fcrk\u00e7e okuyan da ayn\u0131 \u015feyi anlayabilmeli. Bu ama\u00e7la riskler al\u0131yor olabilirim, ama ald\u0131\u011f\u0131m riskler her zaman yay\u0131nevi kontrol\u00fcnde oluyor. \u00c7eviriyi teslim ederken bu risklere i\u015faret edip, nihai karar\u0131 yay\u0131nevine b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n Hep s\u00f6ylerim, bir kitab\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 ekip i\u015fidir. Sonu\u00e7 iyi de olsa k\u00f6t\u00fc de, \u00f6vg\u00fc ya da yergi yaln\u0131z ve yaln\u0131z \u00e7evirmenin, ya da yaln\u0131z ve yaln\u0131z yay\u0131nevinin de\u011fildir. Ta\u015f\u0131n alt\u0131na hepimiz elimizi koyuyoruz.<\/p>\n \u00d6nce k\u0131sa bir ara\u015ft\u0131rma yapar\u0131m. Kitab\u0131n ne t\u00fcr bir \u015fey oldu\u011funu, orjinalini okuyanlar\u0131n yorumlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenirim. Bazen kitab\u0131 \u00f6nceden okurum, bazen okumam. Benim \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenimde bunun pek etkisi olmuyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7eviriyi bitirdikten sonra mutlaka bir kez daha okur, aksakl\u0131klar\u0131 d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m.<\/p>\n Dizilerde, g\u00fc\u00e7l\u00fckler \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 oluyor ama. Devam kitaplar\u0131 gelmemi\u015f, hatta yaz\u0131lmam\u0131\u015f oluyor, deyimler ve isimler kafam\u0131n i\u00e7inde yerli yerine oturmam\u0131\u015f olabiliyor. Eskiden bu bir sorundu, \u00e7\u00fcnk\u00fc ileti\u015fim daha az ve zordu. \u015eimdi, bir sorum ya da sorunum varsa yay\u0131nevinden rica ediyorum, ajanslar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yazara ya da temsilcisine ula\u015f\u0131yorlar. Soruma ya da sorunuma en yetkili a\u011f\u0131zdan yan\u0131t al\u0131yorum.<\/p>\n \u0130leti\u015fim kurdu\u011fum yazarlar\u0131n da, kitaplar\u0131n\u0131n \u00fczerinde bu \u015fekilde titizlenilmesinden memnun olduklar\u0131n\u0131 biliyorum.<\/p>\n Tolkien kitaplar\u0131nda, art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019deki Tolkien \u00e7evirilerinde ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131 haline geldi\u011finden, \u00c7i\u011fdem Erkal \u0130pek\u2019in Y\u00fcz\u00fcklerin Efendisi \u00e7evirisini temel alma karar\u0131yla i\u015fe ba\u015flad\u0131m. Hurin\u2019in \u00c7ocuklar\u0131 ayn\u0131 d\u00fcnyada ge\u00e7se de g\u00f6receli olarak yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir \u00f6yk\u00fc. Tehlikeli Diyardan \u00d6yk\u00fcler ise, Tom Bombadil d\u0131\u015f\u0131nda, ayr\u0131 bir eser. Bu y\u00fczden d\u00f6n\u00fcp d\u00f6n\u00fcp, \u201c\u00c7i\u011fdem Han\u0131m ne demi\u015fti,\u201d diye bakmam gerekmedi. Eserler aras\u0131nda belli bir tutarl\u0131l\u0131k olmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yorum, ama sonu\u00e7ta ayr\u0131 bir \u00e7evirmen, ayr\u0131 bir \u00e7eviri.<\/p>\n C\u00fcmleler ve kelimeler de\u011fi\u015febilir. \u0130ngilizce ve T\u00fcrk\u00e7e \u00e7ok farkl\u0131 yap\u0131da diller. \u0130ngilizce bir deyimin yerine, yerine tam oturan T\u00fcrk\u00e7e bir deyim koymu\u015fsan\u0131z, zaten metni de\u011fi\u015ftirmi\u015fsiniz demektir. Ama yapt\u0131\u011f\u0131m de\u011fi\u015fiklikler hikayenin asl\u0131nda ne anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremez. E\u011fer, hikayenin hat\u0131r\u0131 i\u00e7in, \u00e7ok radikal bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yorsam, mutlaka yazara ula\u015f\u0131r\u0131m. Bu konuda nihai karar\u0131n yazara ait oldu\u011funa inan\u0131r\u0131m. Ula\u015fam\u0131yorsam radikal de\u011fi\u015fikliklerden ka\u00e7\u0131n\u0131r\u0131m.<\/p>\n Fantastik edebiyat\u0131 severim. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n aksine, edebiyat olarak da g\u00f6r\u00fcr\u00fcm, zaten. Terry Pratchett\u2019\u0131n, Philip Pullman\u2019\u0131n, Ursula Le Guin\u2019in edebiyat yapmad\u0131\u011f\u0131na kimse inand\u0131ramaz beni. Tolkien\u2019den bahsetmiyorum bile.<\/p>\n Fantazya\u2019da en sevdi\u011fim \u015fey, \u201cbu \u015fekilde olsayd\u0131 nas\u0131l olurdu?\u201d sorusu \u00fczerinde oynamas\u0131 ve verdi\u011fi yan\u0131tlar. Ejderhalar\u0131, iyilik i\u00e7in verilen sava\u015flar\u0131, evrenin yap\u0131s\u0131 hakk\u0131ndaki spek\u00fclasyonlar\u0131 da severim.<\/p>\n Bununla birlikte, onlarca fantazya okuduktan ve \u00e7evirdikten sonra s\u00f6yleyebilirim ki, bir romanda ejderhalar, z\u0131rhl\u0131 \u015f\u00f6valyeler ve b\u00fcy\u00fcc\u00fc asalar\u0131 olmas\u0131 benim i\u00e7in yeterli de\u011fil. Sa\u011flam hikayeler, g\u00fczel bir anlat\u0131m ve, evet, ho\u015f bir macera ar\u0131yorum.<\/p>\n Terry Pratchett yemek kitab\u0131 yazsa okurum. Bir dakika, yazm\u0131\u015ft\u0131 zaten, de\u011fil mi? Dad\u0131 Ogg\u2019un Yemek Kitab\u0131? O zaman, Atlas yazsa okurum, diyelim. Bir dakika, onu da yazm\u0131\u015ft\u0131. Diskd\u00fcnya Haritas\u0131. Hi\u00e7 huyum olmasa bile, Terry Pratchett T\u00fcrkiye\u2019ye gelse\/geldi\u011finde ba\u011f\u0131ra \u00e7a\u011f\u0131ra imza almaya gidecek hayran g\u00fcruhundan biri olaca\u011f\u0131m. Belki kalabal\u0131kta bay\u0131l\u0131r\u0131m bile. O kadar seviyorum.<\/p>\n Philip Pullman\u2019\u0131 da \u00e7ok severim. Karanl\u0131k Cevher Dizisi fantazya d\u00fcnyas\u0131nda olay yaratmal\u0131yd\u0131, o kadar s\u00fcr\u00fckleyici, o kadar iyi bir dizidir. Ne yaz\u0131k ki hakk\u0131n\u0131 vermeyen bir filmin g\u00f6lgesinde kald\u0131. Philip Pullman\u2019\u0131n, \u00e7ok be\u011fendi\u011fim ba\u015fka kitaplar\u0131 da vard\u0131r. Sekiz senedir yay\u0131nevlerini basmalar\u0131 i\u00e7in ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Sonunda Karanl\u0131k Cevher yay\u0131nland\u0131, en az\u0131ndan biraz rahata erdim.<\/p>\n S\u0131k s\u0131k oluyor. Okudu\u011fum bir kitab\u0131 be\u011fendi\u011fim zaman, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m yay\u0131nevlerine bilgi veriyorum. Ama yay\u0131n d\u00fcnyas\u0131 yeni geli\u015fmeleri benden daha yak\u0131n takip etti\u011fi i\u00e7in, her zaman faydam olmayabiliyor.<\/p>\n Daha \u00f6nce dedi\u011fim gibi, Philip Pullman bunlardan biriydi. Dizinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kitab\u0131n\u0131 \u00e7evirdi\u011fim i\u00e7in seviniyorum. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, \u00e7a\u011fda\u015f romanlar aras\u0131nda da be\u011fendiklerim oldu, oluyor. Ama sonu\u00e7ta bu i\u015fin patronu yay\u0131nevidir. O ne derse o olur.<\/p>\n Coraline\u2019dan sonra yine \u0130thaki i\u00e7in Kathleen McGowan\u2019\u0131n Book of Love adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 \u00e7evirdim. \u015eimdi ise bir TUDEM kitab\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n Birka\u00e7 ayl\u0131k program\u0131m haz\u0131r. Okuyucular neleri takip ediyor bilmiyorum, ama ben bir sonraki Terry Pratchett \u00e7evirimi hevesle bekliyorum. Hen\u00fcz programa almad\u0131k.<\/p>\n Bir fantazya roman\u0131nda de\u011fildi, ama ele\u015ftiri geldi asl\u0131nda. \u00c7ok da hakl\u0131 bir ele\u015ftiriydi. Siz gidip yaz\u0131m hatas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden Kaz\u0131kl\u0131 Voyvoda\u2019y\u0131 Kaz\u0131k\u00e7\u0131 Voyvoda yaparsan\u0131z, insanlar ne dese hakl\u0131d\u0131r. \u00c7ok utand\u0131m, ama ayn\u0131 zamanda komi\u011fime gitti.<\/p>\n Fantazya konusunda da, belki ak\u0131c\u0131 bir anlat\u0131m olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fmam okuyucular\u0131n daha memnun kalmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordur.<\/p>\n Bu benim i\u00e7in zor bir soru. \u00c7\u00fcnk\u00fc, hem son dokuz senedir fantazyay\u0131 orijinalinden okuyorum, hem de bir meslek hastal\u0131\u011f\u0131 olu\u015ftu, her metne ele\u015ftirel bak\u0131yorum. Bu y\u00fczden, izninizle, bu soruyu atlayay\u0131m.<\/p>\n Evren yaratmak benim i\u00e7in \u00e7ok iddial\u0131 olur. Elim her zaman bir \u015feylerle me\u015fgul, devaml\u0131 bir \u015feyler yaz\u0131yorum. Ama siteniz i\u00e7in, k\u00fc\u00e7\u00fck bir alternatif ger\u00e7eklik \u00f6rne\u011fini, bu r\u00f6portaj\u0131n sonuna<\/a> ekleyeyim. Bakal\u0131m benim \u00e7ocuksu alternatif ger\u00e7ekli\u011fim kimlerin ho\u015funa gidecek.<\/p>\n \u00d6neri vaaz etmek bana d\u00fc\u015fmez, ama benim nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m hakk\u0131nda birka\u00e7 nokta, belki bu i\u015fe yeni ba\u015flayanlar\u0131n i\u015fine yarar.<\/p>\n Bir metnin \u00e7evirisini bitirdikten sonra, mutlaka en ba\u015ftan en sona, okuyucu g\u00f6z\u00fcyle okurum. Bu s\u00fcre\u00e7te T\u00fcrk\u00e7ele\u015fememi\u015f, \u201c\u00e7eviri\u201d gibi kalm\u0131\u015f c\u00fcmleler de g\u00f6z\u00fcme batar ve olabildi\u011fince d\u00fczeltirim.<\/p>\n Bol bol s\u00f6zl\u00fck ediniyorum. \u00c7evirdi\u011fim kitaplar gerektirdik\u00e7e, \u00f6zel terim s\u00f6zl\u00fckleri al\u0131yorum. Gerekirse, i\u015fin i\u00e7indekilere soruyorum. Normalde mahcup biriyim, ama i\u015f i\u00e7in gerekiyorsa, herkese telefon a\u00e7\u0131p ya da mesaj yollay\u0131p soru sorabiliyorum. Ger\u00e7i sonunda, sen \u015fu s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc al istersen, demek zorunda kal\u0131yorlar, ama olsun. \u015eaka bir yana, soru sordu\u011fum herkes bana \u00e7ok yard\u0131mc\u0131 oluyor. \u0130\u015fini iyi yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 kimse terslemiyor.<\/p>\n \u0130nternet de \u00e7ok i\u015fime yar\u0131yor. Kafama tak\u0131lan en ufak \u015feyi, bir araba markas\u0131n\u0131, bir \u015fekerleme \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc, bir sokak argosunu, yerel \u00f6zellikleri, vesaire, mutlaka ara\u015ft\u0131r\u0131yorum.<\/p>\n Son olarak, kaynak dilde ve hedef dilde bol bol okumak \u015fart. Lise, \u00fcniversite ve profesyonel hayatta, de\u011fi\u015fik alanlarda pek \u00e7ok kitap ve dergi okudum. Hepsi \u00e7eviri yaparken i\u015fime yarad\u0131. Hangi kitapta, hangi alanda, nas\u0131l bir s\u00f6zc\u00fck, deyim kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kacak, belli de\u011fil. Hepsini ezberlemeseniz bile, en az\u0131ndan kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 nerede bulabilece\u011finizi bilmeniz i\u015fe yarar.<\/p>\n G\u00fczel kitaplar\u0131n dilimizde yay\u0131nlanmas\u0131 sevindirici, ama ke\u015fke kendi yazarlar\u0131m\u0131z daha \u00e7ok yay\u0131nlansa ve okunsa\u2026<\/p>\n Verdi\u011finiz cevaplar i\u00e7in tekrar tekrar te\u015fekk\u00fcrler. Umuyoruz ki daha nice kitaplar da sizin isminizi g\u00f6remeye devam edece\u011fiz.<\/strong><\/p>\n Ben te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n <\/a>
\n\u00d6ncelikle teklifimizi k\u0131rmay\u0131p da kabul etti\u011finiz i\u00e7in sonsuz te\u015fekk\u00fcrler. \u00dclkemizde, fantastik edebiyat t\u00fcr\u00fcndeki en \u00f6nemli \u00e7evirmenlerden birisi olarak, verece\u011finiz cevaplar ile bir\u00e7ok merakl\u0131 okuyucu i\u00e7in bilgilendirici, keyifli ve ho\u015f bir r\u00f6portaj olaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131z. \u0130sterseniz sorulara ge\u00e7elim.<\/strong><\/span><\/p>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n–<\/span><\/p>\n